| ایرانی که او میخواست|
چرا رهبر شهید از حق هستهای ایران عقبنشینی نکرد؟
در میان پروندههای مناقشهبرانگیز ایران و غرب، شاید هیچیک به اندازه پرونده هستهای طولانی نبوده، اما رهبر شهید از همان اول، پشتِ این جدال، نزاعی عمیقتر بر سر قدرت و استقلال میدید. تأکید ویژه امام خامنهای بر پیشرفت هستهای، نه یک شعار سیاسی که راهبردی آیندهنگرانه برای حفظ قدرت در برابر دشمن بود.
به گزارش خبرگزاری ایمنا، پرونده هستهای ایران برای نزدیک به دو دهه، به یکی از پیچیدهترین چالشهای سیاست خارجی کشور تبدیل شده بود. در یک سو، غرب با محوریت آمریکا مدام ادعا میکند که ایران بهدنبال بمب اتم است و در سوی دیگر، رهبر شهید انقلاب اسلامی، امام خامنهای، با صراحتی کمنظیر نهتنها این ادعا را رد میکردند، بلکه با تمام توان بر پیشرفت برنامه هستهای کشور پای میفشردند. شاید در آن روزها، برخی این ایستادگی را درک نمیکردند، اما بررسی مواضع ایشان در یک بازه زمانی بیش از یک دههای، نشان میدهد که تحلیل ایشان از ماجرا، یک سر و گردن بالاتر از یک مناقشه فنی بر سر سانتریفیوژها بود. ایشان آیندهای را میدیدند که در آن، انرژی فسیلی تمام میشود، پیشرفت علمی معیار قدرت است و مهمتر از همه، «اتم» تنها یک بهانه است برای مهار کشوری که حاضر به پذیرش سلطه نیست.
ما احتیاجی به بمب هستهای نداریم؛ با بمب هستهای بر دشمن غلبه نکردهایم
رهبر شهید انقلاب در تیر سال ۱۳۸۳، درست در اوج فضای ملتهب پرونده هستهای، مرز میان فناوری و بمب را به روشنی ترسیم کردند. ایشان در دیدار با جمعی از مسئولان جهاد دانشگاهی گفتند: «سلاح هستهای بر غنای بالای نود درصد اورانیوم و با تکنولوژی پیچیده متوقف است و کسی دنبالش خواهد رفت که انگیزهاش را داشته باشد. ما انگیزهاش را نداریم، دنبالش هم نرفتهایم و نمیخواهیم برویم.» این جمله، فراتر از یک تکذیب ساده بود.
رهبر شهید در واقع پایههای فکری یک دکترین را میچیدند: ایران نه بهدنبال بمب که بهدنبال قدرت علمی و تأمین انرژی نسلهای آینده خود است.
ایشان خوب میدانستند که با تمام شدن سوختهای فسیلی، فرزندان این کشور به برق هستهای محتاجتر از همیشه خواهند بود. علاوهبر این، کاربردهای فناوری هستهای در پزشکی، صنعت و کشاورزی، آن را به یک ضرورت انکارناپذیر برای توسعه بدل کرده بود. از این منظر، عقبنشینی از چرخه سوخت، نه یک تصمیم سیاسی که خیانتی به آینده کشور محسوب میشد. ایشان با اشاره به قدرت بازدارندگی غیراتمی ایران یادآور شدند که رمز پیروزیهای ملت، نه در کلاهک، که در ایمان و ایستادگی است.
مسئله آنها این نیست؛ آنها از شکل گرفتن یک ایران قدرتمند نگرانند
اما شاید عمق نگاه راهبردی رهبر شهید، جایی بیشتر خودش را نشان داد که ایشان یک سال بعد، در فروردین ۱۳۸۴ در حرم مطهر رضوی، مستقیم به ماهیت پشتپرده اختلافات پرداختند.
ایشان فرمودند: «رئیسجمهور آمریکا و هم دولتمردان این کشور بارها... از خطر سلاح هستهای حرف زدهاند. خود آنها بهخوبی میدانند که ماجرای ساخت سلاح هستهای یک افسانه است... مسئله آنها این نیست؛ مسئله آنها این است که از شکل گرفتن یک ایران قدرتمند و پیشرفته نگرانند.»
این تحلیل، کلیدیترین مفهوم را وارد ادبیات سیاسی ایران کرد: «هستهای بهانه است، مسئله اصلی قدرت است». رهبر شهید دریافته بودند که ایرانِ مستقل پس از انقلاب، با ایستادن در برابر هژمونی آمریکا در خاورمیانه، درعمل به یک مانع بزرگ در برابر منافع استکباری بدل شده است. به همین دلیل، غرب برای مهار این قدرتِ سربهشورش، نیازمند یک بهانه مشروعیتساز برای تحریم و فشار بود و چه بهانهای بهتر از «بمب اتم» که میتوانست دنیا را علیه ایران بسیج کند؟
ایشان با یک مثال روشن، این دورویی را افشا کردند: «به ما میگویند نیروگاه داشته باش، اما سوختش را از خودمان بخر! چرا پاکستان همسایه که بمب هم دارد، چنین پیشنهادی دریافت نمیکند؟ چون پاکستان آن جایگاه ویژه و منابع عظیم ایران را ندارد و تهدیدی برای نظام سلطه محسوب نمیشود، بنابراین برای ایران، قبول وابستگی در تأمین سوخت هستهای، به معنای واگذاری یک اهرم حیاتی قدرت بود.»
این هم که نباشد، بهانه دیگری مطرح میکنند
حلقه نهایی این منطق راهبردی را رهبر شهید در سال ۱۳۹۴ کامل کردند، جایی که نسبت به سادهاندیشی درباره پایان یافتن خصومتها هشدار دادند. ایشان در آن سال گفتند: «کسانیکه در گوشه و کنار نق میزنند... غافلانه به نفع دشمنان ملت حرف میزنند... کار آنها تهدید است و امروز بهانه تهدید آنها انرژی هستهای است. این هم که نباشد، بهانه دیگری مطرح میکنند.» این جمله، ژنوم واقعی سیاست غرب در قبال ایران را رو کرد: «تهدید بهانهمحور.»
رهبر شهید گوشزد کردند که یک قدرت زورگو برای پیشبرد سلطه خود، همیشه به یک «دشمن خطرناک» ساختگی نیاز دارد. اگر امروز مسئله، اتم است و فردا حل شود، پسفردا نوبت توان موشکی و دفاعی است. اگر موشکی محدود شود، روز دیگر مسئله، نفوذ منطقهای و گروههای مقاومت خواهد بود و در نهایت، هدف چیزی نیست جز خلعسلاح کامل یک ملت و تسلیم محض آن. به همین دلیل، ایشان هرگونه عقبنشینی در موضوع هستهای را نه یک معامله برد-برد، که یک عقبنشینی تاکتیکی میدانستند که تنها اشتهای دشمن را برای گرفتن امتیازات بزرگتر تحریک میکند. فتوا به حرمت سلاح هستهای نیز برگ برنده دیگری در این نبرد روایتها بود که نشان میداد منطق ایران، یک منطق شرعی و اخلاقی است، نه یک لجاجت سیاسی.
تکیه رهبر معظم انقلاب اسلامی بر فناوری هستهای بهعنوان حق مسلم ملت ایران است
حمیدرضا ترقی، کارشناس مسائل سیاسی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: تکیه رهبر معظم انقلاب اسلامی بر فناوری هستهای بهعنوان حق مسلم ملت ایران، بر مبنای عقبنماندن از پیشرفت علم در جهان و بهرهبرداری کامل صلحآمیز از این فناوری در تمام زمینههای علمی، کشاورزی، درمانی و صنعتی است.
وی میافزاید: کشوری که از چنین صنعتی برخوردار باشد، در آینده میتواند با کمترین هزینه، بیشترین دستاوردها را در حوزههای انرژی، درمان، کشاورزی و تولید کالاهای راهبردی داشته باشد. بهطور قطع برخورداری ملت ایران از این حق، بر اساس قرارداد مربوط به NPT، حق مسلم کشور ما است و نمیتوان از آن چشمپوشی کرد.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به هزینههای انرژی تصریح میکند: استفاده از انرژیهای فسیلی برای تأمین انرژی مورد نیاز کشور، نخست مقرونبهصرفه نیست و دوم، با توجه به نیازهای روزافزون، تولید برق و انرژی تنها از طریق انرژی هستهای کمهزینه است. در غیر این صورت، هزینههای سنگینی بر دوش مردم گذاشته میشود و قیمت تمامشده انرژی افزایش پیدا میکند.
ترقی میگوید: در سایر صنایع نیز بالغبر ۹۰ نوع محصول و صنعت وجود دارد که میتوان از این فناوری برای پیشرفت کشور در تمام زمینهها بهره برد، بنابراین تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی بر این است که در آینده مجبور به درخواست این صنعت از کشورهای سلطهگر جهان نشویم، استقلال و خودکفایی کشورمان زیر سؤال نرود و ناچار به پذیرش خواستههای نامشروع آنها برای دستیابی به چنین صنعتی نباشیم.
وی ادامه میدهد: این نکته مهمی است که همواره بر آن تأکید دارند و ملت نیز این باور را پیدا کرده است؛ به این معنا که ملت در تمام ابعاد، طی این سالها که ایستادگی و مقاومت کرده است، این باور رهبر معظم انقلاب اسلامی را قبول دارد و آن را بهخوبی لمس میکند. ازاینرو، ملت تاکنون تمام هزینههای آن را نیز پرداخته است تا این حق مسلم را بههیچوجه از دست ندهد.
به گزارش ایمنا، نگاه رهبر شهید انقلاب به ماجرای هستهای، یک تحلیل چندلایه و آیندهنگرانه بود. ایشان از یک سو به ضرورت تکنولوژیک آن برای نسلهای بعدی میاندیشیدند و از سوی دیگر، ماهیت بهانهجویانه غرب را به درستی تشخیص داده بودند.
میراث فکری ایشان به ما میگوید که در میدان سیاست بینالملل، به رسمیت شناختن خطقرمزهای قدرتهای بزرگ، نه امنیت میآورد و نه توسعه؛ این تنها قدرت است که معادلات را تغییر میدهد و راز ایستادگی او بر سرِ «اتم»، چیزی جز همین فهم عمیق نبود. |